قوانین و مقررات

دستورالعمل اجرايي معاملات برخط اوراق بهادار در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ايران
مصوب 03 / 07 / 1389 هیئت مدیره سازمان بورس و أوراق بهادار

اين دستورالعمل به منظور اجراي سفارشهاي خريد و يا فروشي كه به صورت برخط ( Online ) به سامانه معاملاتي ارسال ميشود،در تاريخ 03 / 07 / 1389 شامل 19 ماده و 9 تبصره و يك پيوست به تصويب هيئتمديرة سازمان بورس و اوراق بهادار رسيد.
• ماده 1:
اصطلاحات و واژه هايي كه در ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار جمهوري اسلامي ايران مصوب آذرماه 1384 مجلس شوراي اسلامي،آئين نامة معاملات در شركت بورس اوراق بهادار تهران و دستورالعمل اجرايي نحوه انجام معاملات اوراق بهادار در فرابورس ايران تعريف شده اند، به همان مفاهيم در اين دستورالعمل و قرارداد پيوست به كار رفته اند. واژه هاي ديگر داراي معاني زير ميباشند:
o بند 1:
عضو: كارگزار پذيرفته شده در بورس يا فرابورس است كه خدمات دسترسي برخط بازار را به مشتري ارايه مي نمايد.
o بند 2:
بورس: بورس اوراق بهادار تهران(شركت سهامي عام) است.
o بند 3:
دسترسي برخط بازار : فرآيندي است كه طي آن سفارشهاي خريد و فروش و همچنين عمليات تغيير و يا انصراف از آنها توسط مشتري از طريق زير ساخت دسترسي برخط بازار جهت اجرا به سامانه معاملاتي ارسال مي شود.
o بند 4:
زيرساخت دسترسي برخط بازار: زير ساختي است كه به منظور دسترسي برخط به بازار توسط عضو استقرار يافته و استفاده مي شود.
o بند 5:
سامانة معاملاتي: سيستم رايانه اي است كه دريافت سفارش هاي خريد و فروش، تطبيق سفارشها و در نهايت اجراي سفارش ها از طريق آن صورت مي گيرد.
o بند 6:
سفارش: درخواست خريد يا فروش اوراق بهادار است كه توسط مشتري از طريق زير ساخت دسترسي برخط بازار، جهت اجرا به سامانة معاملاتي، ارسال مي شود.
o بند 7:
فرابورس: فرابورس ايران(شركت سهامي عام) است.
o بند 8:
كانون: كانون كارگزاران بورس و اوراق بهادار است.
o بند 9:
مشتري: شخص حقيقي يا حقوقي ا ست كه متقاضي خريد يا فروش اوراق بهادار از طريق خدمات دسترسي برخط بازار مي با شد و حائز شرايط مندرج در مواد 7 و 8 اين دستورالعمل است.
• ماده 2:
سفارشهاي ارسالي از طريق زيرساخت دسترسي برخط بازار بايد مطابق مقررات، ضوابط معاملاتي و مصوباتي باشد كه توسط سازمان تعيين مي شود.
• ماده 3:
زيرساخت دسترسي برخط بازار مورد استفاده عضو بايد قبلاً از حيث مواردي از قبيل امنيت، حفظ اطلاعات مجرمانه و قابليت هاي فني به تأئيد سازمان رسيده و امكانات مناسبي را جهت كنترل و نظارت مستمر بر حفظ شرايط فوق در اختيار سازمان قرار دهد.
o تبصره 1:
زير ساخت دسترسي بر خط بازار بايد امكان ارائه خدمات دسترسي برخط بازار را با استفاده از امضاي الكترونيك داشته باشد.
o تبصره 2:
صدور تأئيديه مندرج در صدر اين ماده رافع مسئوليت عضو در خصوص تأمين امنيت و قابليتهاي فني زيرساخت دسترسي برخط بازار نميباشد.
• ماده 4:
عضو بايد در موارد زير از سازمان مجوز دريافت نمايد:
الف: بهره برداري از زيرساخت دسترسي برخط بازار،
ب: اعمال تغييراتي در زيرساخت دسترسي برخط بازار مورد استفاده كه مطابق مقررات نيازمند اخذ مجوز است،
ج: بهره برداري از زيرساخت دسترسي برخط بازار پس از اعمال تغييرات موضوع بند(ب)
o تبصره :
اخذ مجوز موضوع اين ماده، رافع مسئوليت عضو در خصوص رعايت قوانين و مقررات مربوط به معاملات برخط اوراق بهادار نمي باشد .
• ماده 5:
درخواست اخذ مجوز موضوع مادة 4 اين دستورالعمل بايد توسط عضو كتباً و به همراه مستندات مورد نياز به سازمان ارايه شود. در صورت كامل بودن اطلاعات و مستندات فوق، سازمان نظر خود را مبني بر پذيرش يا رد درخواست ارايه شده به عضو متقاضي اعلام مي نمايد.
• ماده 6:
كلية مسئوليت هاي قانوني و مقرراتي عضو و كاربران وي در قبال استفاده از خدمات دسترسي برخط بازار و معاملات انجام شده از اين طريق، بر عهده عضو ميباشد.
• ماده 7:
عضو در صورتي مي تواند خدمات دسترسي برخط بازار را در اختيار مشتري قرار دهد كه مشتري حائز شرايط زير باشد:
يك: دانش لازم در خصوص فرآيند ورود سفارش از طريق زير ساخت دسترسي برخط بازار
دو: مهارت لازم در خصوص معاملة اوراق بهادار
سه: دانش لازم در خصوص قوانين و مقررات مرتبط با معامله اوراق بهادار
چهار: نداشتن منع معاملاتي كه توسط سازمان يا ساير مراجع ذيصلاح اعلام شده باشد
o تبصره 1:
در مورد مشتريان حقوقي، شخص معرفي شده از سوي وي بايد حائز شرايط موضوع اين ماده باشد.
o تبصره 2:
عضو بمنظور حصول اطمينان از كفايت دانش مشتريان در خصوص معاملات بر خط، بايد فرايندهاي مستمر آموز شي را جهت به روزرساني دانش ايشان به صورت حضور يا الكترونيكي مستقر نمايد.
o تبصره 3:
سنجش توانايي مشتري از حيث شرايط موضوع اين ماده توسط عضو و با مسئوليت وي انجام ميشود.
o تبصره 4:
نحوة اجراي مفاد اين ماده توسط اداره نظارت بر كارگزاران سازمان ابلاغ مي شود.
• ماده 8:
عضو بايد قراردادي را مطابق نمونه پيوست اين دستورالعمل، با مشتريان درخصوص استفاده از خدمات دسترسي برخط بازار منعقد نمايد.
• ماده 9:
عضو بايد براي مديريت معاملات بر خط، واحدي مجزا تشكيل داده و شخصي را جهت مديريت بخش مذكور منصوب نمايد. مدير معاملات برخط موظف به نظارت مستمر بر مخاطرات ويژه معاملات برخط و انجام اقدامات كنترلي و نظارتي لازم از جمله الزامات ابلاغي توسط سازمان مي باشد.
• ماده 10:
سازمان ميتواند رعايت محدوديتهايي از قبيل موارد زير را به اعضا ابلاغ نمايد:
يك: محدوديت در نوع سفارش
دو: محدوديت در زمان فعاليت
سه: محدوديت فعاليت بر روي نماد معاملاتي، صنعت، بازار خاص يا بازارهاي بورس و فرابورس
چهار: محدوديت انجام معامله در عرضه هاي خاص
پنج: محدوديت در حجم سفارش
شش: محدوديت در قيمت سفارش
هفت: محدوديت معاملاتي براي مشتري خاص يا مشتريان
هشت: محدوديت در تعداد مشتريان هر عضو
نه: محدوديت در حجم معاملات مشتريان
ده: محدوديت درصد تفاوت قيمت سفارش با دامنه مظنه بازار
يازده: محدوديت درصد تفاوت قيمت سفارش با قيمت آخرين معامله
دوازده: محدوديت تفاوت قيمت نسبت به معامله قبل براي سفارشاتي با حجم پايين
o تبصره :
در صورت اعلام محدوديت جديد علاوه بر موارد مو ضوع اين ماده، عضو مكلف است طي مهلت تعيين شده تو سط سازمان امكان اعمال محدوديت را در زيرساخت دسترسي برخط بازار فراهم كند .
• ماده 11:
زيرساخت دسترسي برخط بازار بايد به گونه اي باشد كه امكان اعمال محدوديت هاي وضع شده توسط سازمان فراهم شود و به صورت پارامتري قابل تنظيم باشد. محدوديت هاي وضع شده بايد به صورت لحظه اي و برخط در زيرساخت دسترسي برخط بازار اعمال گردد و همزمان به نحو مقتضي اطلاع رساني شود.
• ماده 12:
سفارش هايي كه محدوديت هاي موضوع ماده 10 اين دستورالعمل در مورد آنها رعايت نشده است نبايد توسط زيرساخت دسترسي برخط بازار پذيرفته و به سامانه معاملاتي ار سال شود. در اين خصوص ضروري است سوابق اين موضوع بصورت الكترونيكي ثبت و نگهداري شده و بلافاصله پيغامي مبني بر عدم پذيرش سفارش براي مشتري ارسال گردد.
o تبصره :
رعايت اين ماده در خصوص سفارش هايي كه به دليل محدوديت هاي وضع شده توسط عضو پذيرفته نمي شوند نيز ضروري است .
• ماده 13:
تمامي سفارشاتي كه جهت اجرا به سامانه معاملاتي ارسال ميگردد با كد عضو ارائه دهنده خدمات دسترسي برخط بازار و كد مشتري، ثبت خواهند شد.
• ماده 14:
عضو موظف است كلية سوابق تراكنشهاي دريافتي از مشتري و ارسالي به وي را در زيرساخت دسترسي برخط بازار خود نگهداري و حسب درخواست به سازمان ارايه نمايد.
• ماده 15:
درصورت وقوع هرگونه تخلف از قوانين و مقررات بازار اوراق بهادار از جمله مواد اين دستورالعمل و يا به منظور پيشگيري از تخلفات،سازمان مي تواند اقدامات زير را به تنهايي يا توأمان انجام دهد:
يك: تعليق و يا توقف امكان دسترسي برخط بازار متعلق به عضو
دو: الزام عضو به تعليق و يا توقف امكان استفاده از دسترسي برخط بازار براي يك يا چند مشتري و يا نمايندگان آنها.
• ماده 16:
عضو نمي تواند بابت اراية خدمات دسترسي برخط بازار، وجهي علاوه بر كارمزدهاي مصوب سازمان از مشتري دريافت نمايد.
• ماده 17:
استفاده از زيرساخت دسترسي برخط بازار جهت معامله براي مشتريان توسط نمايندگان و شعب عضو منوط به اخذ مجوزهاي لازم از بورس يا فرابورس مي باشد. الزامات و شرايط ايجاد و نگهداري شعبه، نمايندگي و دفتر پذيرش كه در ساير مقررات بيان شده يا مي شود همچنان لازم الاجرا است.
• ماده 18:
عضو بايد رويه هاي معامله از طريق سيستم معاملات برخط بازار، محدوديت ها، شرايط و مخاطرات مربوط به اين نوع معاملات را از طريق سايت رسمي خود به اطلاع عموم رسانده و هرگونه تغيير در موارد فوق را بلافاصله اعلام نمايد.
• ماده 19:
عضو جهت مديريت حوادث پيش بيني نشده در معاملات برخط اوراق بهادار، از جمله قطعي برق، شبكه مخابراتي و اينترنت، بايد رويه هاي مشخصي را اتخاذ نموده و به اطلاع مشتريان خود برساند.